Program rozwoju umiejętności pracy w grupie

  

Integracja oraz aktywizacja uczniów ZSP nr 2 w Brzesku

 

 INTEGRACJA ORAZ AKTYWIZACJA UCZNIÓW POPRZEZ PRACĘ W GRUPIE

            Nimniejszy program adresowany jest do uczniów Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2
w Brzesku. Celami programu są: integracja zespołów klasowych, kształtowanie umiejętności komunikowania się i współpracy, uczenie wzajemnej akceptacji, zebranie przez wychowawcę informacji na temat funkcjonowania zespołu klasowego i poszczególnych uczniów, dostarczanie uczniom możliwości indywidualnych autoprezentacji, zwiększenie poczucia własnej wartości,wzrostumiejętność autoprezentacji, wzrost umiejętności interpersonalnych,wzrost umiejętności aktywnego słuchania, możliwość wzajemnego uczenia się od siebie, wyższy poziom zaangażowania i motywacji do pracy.

Diagnoza, dokonana na podstawie obserwacji sytuacji wychowawczej oraz funkcjonowania poszczególnych oddziałów klasowych, rozmów z nauczycielami i wychowawcami, indywidualnych rozmów z uczniami prowadzonych przez pedagogów oraz psychologa  udowodniła jak bardzo ważny  dla prawidłowego rozwoju oraz  funkcjonowania w szkolejest proces integracji uczniów.Uczniowie łatwiej odnoszą sukcesy,  lepiej funkcjonują w warunkach szkolnych, kiedy pracują w atmosferze wzajemnego zrozumienia, mają poczucie bezpieczeństwa,czują się ważnymi członkami grupy.Dlatego  niezmiernie ważnym zadaniem dla nauczycieli i wychowawców jest etap tworzenia z klasy zintegrowanej grupy.Proces ten jest długotrwały  i wymaganie tylko zaangażowania ale także znajomości podstawowej wiedzy na temat zasad funkcjonowania grup rówieśniczych.

Program ma ułatwić zrozumienie oraz diagnozę relacji zachodzących w poszczególnych oddziałach klasowych, przykładowe gry i ćwiczenia integracyjne prowadzone szczególnie
w klasach pierwszych oraz tych, w których brak jest widocznej integracji mają za zadaniezintegrowanie grupy oraz ujednolicenie panujących norm i zasad, jak również ułatwić wychowawcy zebranie wstępnych informacji na temat funkcjonowania klasy. Drugim etapem proponowanych działań jest aktywizacja uczniów poprzez pracę w grupach. Mowa tu o pracy zespołowej całej klasy dotyczącej klasowych projektów, wspólnych zadań wynikających z planu pracy, szkolnych wydarzeń kulturalnych,konkursów i turniejów. Ostatnim trzecim etapem jest aktywizacja oraz integracja uczniów poprzez pracę na lekcjach z wykorzystaniem aktywizujących metod pracy – praca w grupach.

WSTĘP

Mówiąc o klasie szkolnej mamy na myśli grupę uczniów, którzy nie mieli zasadniczego wpływu na to z kim będą tworzyć zespól klasowy, a jedną z wiadomych cech wspólnych prócz wieku jest zainteresowanie wybranym zawodem. Rozpoczynając pracę z danym zespołem klasowym chcielibyśmy aby był to zgrany zespół, gdyż w takim zespole o wiele łatwiej jest podjąć
pracę nauczycielom i o wiele łatwiej funkcjonuje się poszczególnym uczniom, dla których grupa rówieśnicza i akceptacja ze strony kolegów, na tym etapie rozwoju,są bardzo ważne. Integracja zespołu klasowego daje wymierne korzyści obu stronom. Nauczycielom prościej jest zrealizować cele dydaktyczno – wychowawcze, uczniowie natomiast czując akceptację i aprobatę ze strony swoich rówieśników chętniej angażują się we wspólne działania. Angażując uczniów do współpracy pomagamy im skuteczniej się uczyć. W zintegrowanym zespole klasowym efektywniej pracuje się nauczycielom,  którzy w swojej pracy  wykorzystują metody aktywizujące takie jak praca w grupach. Praca w grupach sprzyja przyswajaniu wiedzy przez uczniów –  najwięcej zapamiętują (70%) tego co sami mówią i robią (90%), uczeniu się, zdobywaniu wiadomości, umiejętności oraz przygotowuje do pełnienia przyszłych ról społecznych. Jest to szczególnie przydatne w życiu dorosłego człowieka.Ponadto praca w grupach uczy respektowania przyjętych zasad i dyscypliny, umożliwia doświadczenie współzależności i współodpowiedzialności, pozwala na doskonalenie kompetencji komunikacyjnych, a także aktywizuje wszystkich uczniów.

Celem pracy grupowej jest:

  • zaspokojenie potrzeb rozwojowych uczniów związanych z aktywnością poznawczą, społeczną, emocjonalną i artystyczną
  • uczenie się od siebie nawzajem
  • uczenie się podejmowania decyzji samodzielnych i uzgodnionych w wyniku negocjacji
  • rozwijanie umiejętności współpracy, współdziałania i współodpowiedzialności
  • przeciwdziałanie izolacji niektórych uczniów
  • stworzenie szansy na pokonanie własnej nieśmiałości
  • aktywizowanie uczniów
  • zachęcanie do twórczych poszukiwań podczas rozwiązywania problemów
  • integrowanie zespołu klasowego.

Aby  wdrożyć metodę pracy w grupach, która pozwoli naskuteczne podjęcie działań dydaktyczno – wychowawczych właściwym wydaje się być podstawowa wiedza na temat procesów grupowych.

Fazy rozwoju grupy. Etapy pracy z grupą:

Faza orientacji (integracji): wstępne poznanie się osób, zaaklimatyzowanie, zapoznanie
z panującymi w grupie normami formalnymi. Uczniowie poszukują  zainteresowania, akceptacji, poczucia ważności, szukają podobnych do sobie (zwykle nie ma jeszcze liderów pozytywnych),
orientują się w „terytorium”grupowym – szukają swojego miejsca w grupie, które pozwoli im funkcjonować czując się bezpiecznie- tworzą się małe podgrupy;  nikt się nie wychyla, ani nie wyłamuje. Osoby starają się pokazać z jak najlepszej strony wszyscy są dla siebie raczej mili. Problemem może być nieujawnienie negatywnych emocji: lęku, złości, poczucia zdezorientowania.

Wychowawca i nauczyciele budzą lęk/niepewność, ale równocześnie grupa chce ich zadowolić,
w silnym liderze, autorytecie pokłada nadzieję, że wyznaczy on cele, normy i zasady i poprowadzi grupę.

Cel uczniowie: sprawdzanie co w tej grupie jest akceptowane a co nie, zostać włączonym do grupy
i poczuć się akceptowanym.

Cel pracy z klasą:integracja grupy, umożliwienie różnorodnych interakcji i pozytywnego doświadczenia współpracy w klasie, budowanie bezpiecznej atmosfery, wprowadzenie jasnych norm.

Faza kryzysu (konfliktu i buntu): rozpoczyna się mechanizm tworzenia struktury grupy – zróżnicowania statusu i ról grupowych. Następuje przebudowanie podgrup i zmiany w relacjach między osobami: zaczynają tworzyć się głębsze relacje, może pojawić się walka o pozycje w grupie, osoby podejmują nowe role, pojawiają się negatywne emocje, napięcia i konflikty. Pierwsze klasowe podziały – punktem odniesienia jest np. stosunek do nauki i nauczycieli, dobrzy uczniowie/słabi, poważni/dziecinni, skąd pochodzą, różnice materialne etc. Pojawia się niezadowolenie, krytykowanie nie wprost, między sobą w podgrupach, klasy jako całości, innych grup, wychowawcy,  walka
o swoje, brak zgody, także „bierny opór” (brak zaangażowania, stanie z boku, „olewanie” to, co się nie podoba). Jedni lokują się na pozycjach liderskich, inni – na pozycji ofiary, wyłaniają się role grupowe

Problemem może być destrukcyjność negatywnych emocji, wchodzenie w negatywne role grupowe.

Cel uczniowie:przejęcie kontroli, by nie zostać skontrolowanym, by niczego mi nie narzucono. Zbudowanie swojej pozycji w klasie. Przetestowanie norm i nauczyciela.

Cel pracy z klasą: wypracowanie stabilnego autorytetu nauczyciela, pomoc uczniom
w konstruktywnej rywalizacji między uczniami, dbanie o normy, stwarzanie warunków do pracy
w różnorodnych zespołach, tak by podziały nie utrudniały pracy i współpracy w ramach zajęć dydaktycznych. Korzystna może być diagnoza struktury klasy (np. przez socjogram). Rolą nauczyciela jest też pomoc uczniom w elastycznym pełnieniu ról grupowych, praca z uczniami o niskiej pozycji
w grupie, pełniących negatywne role.

Faza współpracy (głębszej integracji): zwiększa się poczucie więzi, bliskości
i bezpieczeństwa między osobami w grupie, uczniowie rozmawiają na osobistym poziomie. Członkowie grupy skutecznie współpracują i chętnie podejmują się różnych działań; eksperymentują
z nowymi zachowaniami i rolami, twórczo podchodzą do problemów; zmniejsza się ilość zakłóceń
i negatywnych emocji. Problemem może być poczucie braku odniesienia sukcesu (nie zrealizowaliśmy…, nie jesteśmy idealną grupa).

Cel pracy z grupą:nauczyciel/wychowawca towarzyszy klasie, pomaga jeśli zajdzie taka potrzeba, towarzyszy w kryzysach, pod koniec pracy pomaga pożegnać się i podsumować doświadczenia klasowe (także te wychowawcze).

Faza rozstaniowa: jeśli występuje (zakończenie działania grupy z powodów formalnych, zrealizowania celów lub nieformalnych: rozpad grupy), jest najtrudniejszą fazą rozwoju. Podsumowanie doświadczeń; pojawiają się emocje związane z rozstaniem: smutek, żal, złość i lęk. Mogą nasilić się napięcia i konflikty. Problemem może być niechęć do podejmowania decyzji związanych z przyszłością lub zaprzeczenie ważności wspólnie spędzonego czasu.

 

Struktura grupy: role grupowe

Role to wzorce zachowań i oczekiwań co do poszczególnych osób, stanowią wypadkową osobowości uczestników i sytuacji w grupie. Mogą być przypisywane formalnie lub podejmowane
z różnym stopniem świadomości. Zróżnicowanie ról umożliwia podział pracy i ułatwia osiągnięcie grupowego celu. Pozwalają zaprowadzić porządek w grupie: implikują oczekiwania co do zachowań osób, dzięki czemu stają się one bardziej przewidywalne. Uczniowie uczą się jak reagować na siebie nawzajem. Role stanowią także część społecznej tożsamości, współtworzą poczucie tego kim jesteśmy w grupie. Przyjmowanie ról jest zależne od sytuacji i aktualnych celów grupowych. Role mogą być równowartościowe a osoby w grupie mogą funkcjonować w różnych rolach, w zależności od potrzeb. Sztywność ról może stanowić mankament grupy, osłabiając jej zdolność adaptacji do nowych warunków.

 

 

Podstawowe zróżnicowanie: role zadaniowe i społeczno-emocjonalne

Role zadaniowe – instrumentalne są związane z zachowaniami ukierunkowanymi na realizację zadań i celów grupy. Obejmują organizowanie, kontrolowanie, ocenianie, informowanie, wyjaśnianie itd.

 Role społeczno-emocjonalne (ekspresyjne) służą podtrzymywaniu relacji i pozytywnego klimatu w grupie. Obejmują zachęcanie, wspieranie, łagodzenie napięć, wyrażanie emocji, dbanie
o komunikację itd. Grupa pracuje najlepiej gdy działania instrumentalne i ekspresyjne pozostają
w równowadze.

Rodzaje ról grupowych ze względu na funkcje:

Role ukierunkowane na wykonywanie zadań tj. „przedstawiający poglądy i informacje”, „szukający informacji i poglądów”, „podejmujący inicjatywę”, „dyrygent”, „rozwijający idee”

Role ukierunkowane na atmosferę/klimatw grupie (tzw. podtrzymujące) tj. „inspirator”, „pomagający i chwalący”, „szukający zgody i harmonii”, „obserwator zajść/procesu”, „zawór bezpieczeństwa”, „dostosowujący się”, „otwierający drzwi”, „zachęcający”

Role indywidualne (tzw. przeszkadzające) tj. „niezgodny”, „prowokujący”, „przesadzający”, „dominujący”, „odwodzący od celu”, „napastnik” „trzymający się z dala”

Przykładowe role grupowe:

  • Lider zadaniowy: stara się organizować aktywność grupy, proponuje i rozdziela zadania, mobilizuje, angażuje się. Jest to osoba, która podejmuje starania w kierunku zorganizowania grupy. Jednak jego aktywność jest nastawiona tylko na aktywizację grupy, tak by coś się działo. Zdarza się, że staje w opozycji do trenera, zwłaszcza jeżeli jest on pasywny. Lider aktywny prowadzi grupę zazwyczaj przez krótki czas.
  • Lider emocjonalny: dobrze wyczuwa atmosferę emocjonalną w grupie. Wyraża uczucia swoje i innych, dba o samopoczucie grupy, łagodzi napięcia, wspiera. Osoba przyjmująca rolę lideraemocjonalnego jest przede wszystkim wrażliwa na nastrój emocjonalny grupy. Potrafi adekwatnie rozpoznać i nazwać uczucia. Zabiega o bliskość emocjonalną w grupie. Jego rola wyraża się często w próbach uświadomienia innym, jakie są uczucia, emocje kogoś z grupy.
  • Buntownik: aktywnie atakuje normy grupowe, proponuje odmienne rozwiązania, narzeka na nudę, prowokuje.
  • Kozioł ofiarny: ściąga na siebie agresję grupy, nie przestrzegając norm, jest odmieńcem aktywnie odrzucanym lub izolowanym, nie broni się. To osoba, która nie chce lub nie potrafi podporządkować się ważnej normie grupowej przez co wzbudza agresję uczestników oraz bywa obiektem jej rozładowania. Skupia bardzo często uwagę grupy. Słabo się broni,
    a działania mające na celu przypodobanie się grupie jeszcze bardziej wzmagają agresję. Rola kozła ofiarnego bardzo często przypada „obalonemu” liderowi aktywiście. Kozioł ofiarny może być w końcu zaakceptowany, może też być pomijany. Zdarzają się sytuacje, gdy rola kozła ofiarnego nie jest potrzebna w grupie – gdy zostaje wytworzona norma akceptacji odmienności. Pracując z takim uczniem warto nie wzmacniać jego zachowań mających na celu wyjście przed grupę i prowokowanie. Nauczyciel swoimi reakcjami lepiej by „chował” tego ucznia, koncentrując uwagę klasy na problemach klasowych i ważnych tematach między innymi uczniami, w szkole itp.
  • Błazen: rozładowuje śmiechem i żartem napięcie w grupie, gdy usztywni się w swojej roli budzi agresję i może zostać kozłem ofiarnym.Jest toważna rola, zwłaszcza na początku istnienia grupy. Śmiechem, żartem rozładowuje napięcie, które towarzyszy temu etapowi. Na dalszym etapie rozwoju grupy, gdy ta zaczyna zajmować się poważnymi działaniami, zachowania błazna mogą budzić agresję.
  • Sumienie grupowe: osoba pilnująca, by nikomu nie działa się krzywda, przypominająca normy grupowe, potrafi ująć się np. za kozłem ofiarnymosoba, której rola polega na interweniowaniu, gdy grupa zbyt agresywnie reaguje stosunku do jakiegoś uczestnika.
  • Gwiazda: osoba popularna, osoba lubiana, bezkonfliktowa, serdeczna, skupiająca uwagę, wesoła, towarzyskai atrakcyjna dla innych; może budzić podziw lub zawiść. Nie angażuje się jednak mocno w realizację celów grupy.
  • Kamikadze: osoba przekraczająca granice otwartości, opowiada ze szczegółami o sobie, dopomina się o uwagę. Szybko, bo jeszcze gdy wszyscy zaczynają się poznawać i oswajać
    z atmosferą grupy, zaczyna opowiadać o własnym życiu, trudnościach, intymnych szczegółach. Inni czują w tej sytuacji zażenowanie, czasem nawet złość.Budzi niepokój, złość i lęk.
  • Lider Nawigator – lider prowadzący grupę, zorientowany na jej cel i prowadzenie grupy do niego. Często stara się ogarnąć chaotyczne działania lidera aktywnego. Lider nawigator to osoba, która potrafi popatrzeć na sytuację z boku, z dystansu. Jest autonomiczny i niezależny.
  • Szara eminencja – rola, podobna do roli lidera. Pełniąca ją osoba chce mieć wpływ na sytuację w grupie, jednak stara się go osiągnąć niejawnie. Zazwyczaj „towarzyszy” liderowi w grupie, próbując wpłynąć na jego działania.
  • Dewiant- prezentuje zachowania wyraźnie odbiegające od zachowań większości, działa niezgodnie z normami i celami grupy
  • Monopolista – skupia na sobie uwagę, ma monopol na rację w klasie, szuka uwagi nauczyciela i klasy.
  • Dziecko grupowe – skupia uwagę, wymaga pomocy, wyręczania, oczekuje opieki.
  • Cierpiętnik – domaga się pomocy ale jednocześnie ją odrzuca, gdy ktoś próbuje mu pomóc.
  • Dobry uczeńosoba ta skupia się na odczytywaniu intencji nauczyciela lub lidera grupy, stara się starannie do nich dostosować i zachęcić do tego innych.
  • Osoba wspierająca nauczyciela– nie koniecznie dobry uczeń. W momencie ataku na nauczyciela wyraża głośno i wprost swoje zrozumienie i solidarność z nim.
  • Strażnik norm – skrupulatnie pilnuje zasad formalnych przyjętych przez grupę.
  • Ekspert- rozpatruje sytuacje z różnych stron, przewiduje różne ewentualności, jest racjonalny, krytyczny, neutralny.
  • Opozycjonista – potrafi się przeciwstawić liderowi, wyraża trudne, często skrywane napięcia grupy.

 

Diagnoza struktury grupy

(Opracowana przez studentów V roku psychologii IPs na warsztatach z kursu techniki pracy z grupą młodzieżową)

  1. Spójność – atrakcyjność grupy dla jej członków; zintegrowanie, bliskość uczestników, przeciwieństwa: fragmentacja grupy i dystans.

Pytania: – Czy chętnie podejmują wspólne działania? – Czy bycie razem i wspólne działania są atrakcyjne? – Czy mówią dobrze o grupie? –Czy przebywają w bliskiej przestrzeni (siedzą razem, blisko)?

  1. Poziom energii – poziom pobudzenia (fizycznego, emocjonalnego, werbalnego, uwagowego, motywacyjnego, twórczego, zdolności do uczenia się).

Pytania: – Jaki jest poziom pobudzenia w różnych sferach? –Co wpływa na aktualny poziom energii? – Jaka jest jego dynamika (czy ulega szybkim czy wolnym zmianom i jak duże są wahania)? –Czy poziom energii ułatwia czy utrudnia realizowanie celów grupy? –Co pomaga w obniżeniu/podniesieniu aktualnego poziomu?

  1. Napięcie – poziom pobudzenia wynikający z przeżywanych w grupie emocji negatywnych (np. złości czy lęku), jest znakiem przeżywanych trudności grupowych bądź indywidualnych.

Pytania: -Z jakich emocji wynika napięcie wyczuwalne w grupie? – Jak przejawia się
w zachowaniu, komunikacji werbalnej i pozawerbalnej uczestników? – Czy w grupie występują konflikty? – Czy konflikty są ujawnione? – Czy uczestnicy skarżą się na dolegliwości somatyczne/zmęczenie/trudności osobiste?

  1. Aktywność – podejmowanie przez grupę zadań, poziom swobody w działaniu.

 Pytania: – Czy uczniowie proponują spontaniczne działania w grupie? – Czy są osoby promujące takie działania? – W czym przejawia się aktywność grupy (w realizacji celów grupy? W oporze i działaniach destrukcyjnych?)

  1. Podgrupy – podziały grupowe.

Pytania: – Kto z kim wchodzi w skład podgrup? – Czy granice między podgrupami są sztywne czy elastyczne (czy działają i komunikują się pomiędzy podziałami czy tylko w ramach swoich podgrup)? – Czy możliwa jest współpraca w losowo dobranych zespołach? – Czy są ludzie poza podgrupami (np. ignorowani, odrzucani)?

  1. Status/pozycja w grupie – miejsce osoby w grupie na skali dominacji – podporządkowania oraz przyjaźni – wrogości.

Pytania: – Kto jest w grupie osobą dominującą, ważną, z której zdaniem liczą się inni? – Kto jest osobą podporządkowaną? – Kto jest lubiany, postrzegany jako przyjazny? – Kto jest nielubiany, postrzegany jako nieprzyjazny lub wrogi? – Czy „hierarchia” statusu w grupie jest sztywna czy elastyczna? – Czy jest oparta o agresję? – Czy są osoby w grupie mające mniejsze i większe prawa?

  1. Role grupowe – style działania skłaniające osoby w grupie do przejmowania zachowań przez nie określonych (np. lider, błazen, gwiazda, kozioł ofiarny itp.).

Pytania: – Czy w grupie są osoby w rolach liderskich? – Czy są osoby w rolach dysfunkcjonalnych (błazen, kozioł ofiarny)? – jakie korzyści ma grupa z delegowania osób do ról dysfunkcjonalnych? – Czy podział ról jest sztywny (czy osoby mogą przyjmować różne role w zależności od celów grupowych, eksperymentować z różnymi rolami)?

  1. Osadzenie norm w grupie – zachowania zgodne z regułami i wartościami cenionymi w grupie, a także stosunek uczestników do norm (ich przyjęcie, odrzucenie) oraz sankcje za niestosowanie się do nich (zachęcanie, zwracanie uwagi, ignorowanie, odrzucanie).

Pytania: – Jakie normy/wartości obowiązują w grupie? – Czy ich źródło jest zewnętrzne czy wewnętrzne (internalizacja norm)? – Czy uczestnicy przestrzegają norm? – Jakie normy są najczęściej łamane? – Czy grupa reaguje oporem wobec wprowadzanych norm? – Czy funkcjonują podwójne normy (np. szkolne – zabraniające przemocy i „osiedlowe” przyzwalające na przemoc)? – czy funkcjonują normy będące w opozycji do szkoły?

  1. Komunikacja – style porozumiewania się, otwartość/blokady komunikacyjne, ważne tematy grupowe.

Pytania: – Jakie tematy są popularne w rozmowach uczestników? – Czy komunikaty kierowane są wprost do osoby czy są osoby „obmawiane”? – Czy komunikacja przebiega między wszystkimi uczestnikami czy też są osoby wyłączane z niej? – Czy w grupie mówi się o emocjach, problemach, konfliktach? – Czy młodzi rozmawiają o problemach z dorosłymi? – Czy w grupie rozmawia się na osobistym poziomie?

Pytania: – Czy w grupie osiąga się coś kosztem innych? – kto z kim i o co rywalizuje? – Czy rywalizacja w grze/zabawie rozładowuje napięcie czy wyzwala agresję – czy w rywalizacji najsłabsi są odrzucania?

  1. Agresja – wyrażanie złości, frustracji w sposób destrukcyjny, czasem niekontrolowany, skierowana na innych, siebie, na przedmioty.

Pytania: – Kto jest agresywny i w stosunku do kogo? – jak się przejawia (fizyczna, werbalna)? – Czy agresja w grupie przeradza się w przemoc (intencjonalne krzywdzenie kogoś fizycznie lub psychicznie)? – Czy występuje agresja w stosunku do kozła ofiarnego? – czy występuje bierna lub czynna agresja w stosunku do prowadzącego?

  1. Stosunek do nauki.

Pytania: – Czy uczenie się i dobre oceny są postrzegane jako wartościowe? – Czy stosunek do nauki ma wpływ na pozycję w grupie i jaki?

  1. Stosunek do szkoły.

Pytania: – Czy uczniowie identyfikują się ze szkołą? – Czy chodzenie do szkoły postrzegane jest jako wartościowe/atrakcyjne dla uczniów? – Jakie emocje wywołuje w uczniach rozmowa o nauczycielach? – Czy uczniowie czują się w szkole traktowani sprawiedliwie? – Czy są
w szkole dorośli, z którymi uczniowie maja bliskie relacje? – Czy absencja w klasie wynika
z trudności indywidualnych czy zjawisk w grupie/szkole?

Udana grupa:

  1. Wszyscy członkowie grupy współpracują ze sobą aktywnie.
  2. Elastycznie dostosowuje sposób działania do przyjętych celów.
  3. Cechuje ją wysoka komunikatywność, informacje są przekazywane bezpośrednio i otwarcie.
  4. Jest zwarta.
  5. Trafnie wykorzystuje umiejętności wszystkich jej członków.
  6. Nie jest zdominowana przez jedną osobę.
  7. Twórczo wykorzystuje emocje, które przeżywane są przez członków grupy.
  8. Dzieli odpowiedzialność przez wszystkich uczestników.
  9. Realizuje potrzeby indywidualne i jednocześnie działa skutecznie.

PLAN PRACY

Cel główny:aktywizacja wszystkich uczniów

  1. Zajęcia integracyjne prowadzone na lekcjach wychowawczych.

Cel: integracja zespołu klasowego, wzajemne poznanie się uczniów (także poprzez odkrywanie podobieństw i różnic), uczenie umiejętności współpracy i współdziałania
w zespole, uczenie wzajemnej akceptacji, podniesienie poczucia własnej wartości
i bezpieczeństwa w grupie, rozwijanie umiejętności interpersonalnych.

Termin realizacji: w klasach pierwszych początek roku szkolnego – wrzesień/październik. W klasach starszych w zależności od potrzeb.

Osoby odpowiedzialne: pedagodzy szkolni, psycholog szkolny, wychowawcy.

  1. Angażowanie uczniów do prac zespołowych poprzez udział w projektach klasowych, konkursach międzyklasowych.

Cel: doświadczenie wspólnego działania połączone z odnoszeniem grupowych sukcesów, rozwijanie umiejętności porozumiewania się, pobudzenie otwartości na odmienne opinie, umiejętność empatycznego współdziałania.

Termin realizacji: cały rok szkolny

Osoby odpowiedzialne: nauczyciele, wychowawcy

  • Angażowanie uczniów do prac grupowych w trakcie lekcji – stosowanie metody aktywizującej jaką jest PRACA W GRUPACH.

Przebieg lekcji (prowadzonej metodą pracy w grupach):

  1. Podział klasy na grupy (najlepiej aby były to grupy sześcioosobowe). Ważne jest aby za każdym razem podział odbywał się w inny sposób, tak aby uczniowie nie mieli wpływu na to z kim będą tworzyć grupę. Praca w grupach wymaga także zmiany ustawienia sali lekcyjnej.
  2. Podanie celu
  3. Przedstawienie uczniom pytania/problemu/zadania
  4. Podanie instrukcji
  5. Określenie czasu pracy
  6. Przedstawienie wniosków na forum klasy
  7. Podsumowanie, omówienie pracy grup i dokonanie oceny/ewaluacji.

Termin realizacji: cały rok szkolny

Osoby odpowiedzialne: nauczyciele, wychowawcy

PROPOZYCJA ĆWICZEŃ ORAZ ZADAŃ INTEGRUJĄCYCH I AKTYWIZUJĄCYCH GRUPĘ

 

Przykład ćwiczeń oraz zadań grupowych.

DEBATA OXFORDZKA

Debaty są doskonałym narzędziem aktywizowania uczniów. Pierwszym krokiem powinno być zredagowanie kontrowersyjnej tezy w formie zdania oznajmującego. Drugi krok polega na wytypowaniu drużyn. Debata toczy się wokół określonej tezy, którą broni strona propozycji, a którą próbuje obalić strona opozycji. Każda drużyna składa się z czterech osób i grupy wsparcia. Zadaniem drużyn jest zgromadzenie argumentów zarówno na poparcie jak i obalenie tezy.

Na 30 minut przed ustalonym terminem rozpoczęciem debaty następuje losowanie stanowisk. Wybór i przedstawienie marszałka debaty. Jego rolą jest monitorowanie czasu wystąpień poszczególnych mówców oraz dyscyplinowanie pytających. Debatę rozpoczyna pierwszy mówca drużyny propozycji. Czas jego wystąpienia to 4 minuty. Po jego wypowiedzi drużyna opozycji może (powinna) zadać trzy pytania. Wymiana pytań i odpowiedzi nie powinna przekroczyć trzech minut. Następnie pierwszy mówca drużyny opozycji ma czterominutowe wystąpienie. Po nim następują trzy pytania drużyny przeciwnej (czas j.w.). Procedura powtarza się przy kolejnych mówcach z obu drużyn na przemian. Na zakończenie można pozwolić publiczności na zadanie kilku pytań. Ukoronowaniem debaty jest moment głosowania. Publiczność decyduje wtedy czyje argumenty okazały się bardziej przekonujące. Publiczność wybiera zwycięzcę debaty, przechodząc na odpowiednią stronę sali. Publiczność przechodzi na tę stronę sali, którą zajmuje lepiej argumentująca drużyna. Debatę kończy wystąpienie marszałka, który krótko ją podsumowuje i przedstawia wyniki głosowania.

 

TAJEMNICA GIOVANNIEGO.

Ćwiczenie mające na celu rozwijanie i analizę komunikacji w zespole. Prowadzący wykonuje po jednej kopii arkusza pomocniczego „Tajemnica Giovanniego” i zapisuje na małych kartkach po jednej ze wskazówek. Uczestnicy siedzą w kole. Muszą oni wyjaśnić pewną tajemnicę. Zagadkę można rozwiązać tylko wtedy, gdy grupa intensywnie skoncentruje się na pracy oraz będzie słuchała
i poważnie traktowała każdego kto ma coś do powiedzenia.

Prowadzący czyta na głos poniższy tekst: Giovanni odnosi sukcesy w podnoszeniu ciężarów. Dzisiaj jest on bardzo podekscytowany. Jest on tak bardzo zdenerwowany, że odmawia udziału
w wieczornych zawodach, w których wystąpi jego zacięty rywal Harry Pittbull. Giovanni mówi: “nie mogę pójść zanim tego nie znajdę”.

Zadanie grupy polega na tym, by wspólnie wyjaśnić tajemnicę Giovanniego. Każdy otrzymuje karteczkę z jedną wskazówką, oraz każdy uczestnik otrzymuje po jednej kopii arkusza  pomocniczego. Aby dotrzeć do rozwiązania, grupa musi zebrać wszystkie informacje, zapisane na karteczkach. Uczestnicy muszą udzielić odpowiedzi na trzy pytania:

  • Czego brak Giovanniemu?
  • Kto to zabrał?
  • Gdzie to jest?

Ale obowiązują przy tym określone reguły:

  • Nikomu nie wolno niczego zapisywać, również na swojej kartce
  • Nikt nie może pokazywać innym tekstu na swojej kartce
  • Nikt nie może oddawać innym swojej kartki

Prowadzący pozostawia decyzję grupie, jak chce ona rozwiązać swoją pracę oraz znaleźć odpowiednią strategię, prowadzącą do rozwiązania zagadki lub też lekko moderuje prace grupy, wspierając pomysły na lepsza komunikację (ale grupa decyduje, czy pójdzie za pomysłem i np. przeczyta kartki każdy po kolei). Rozwiązanie zagadki: treska Giovanniego została mu zabrana przez psa Bello i znajduje się teraz pod łóżkiem Giovanniego.

Pytania do omówienia:

  • Jak grupa zorganizowała swoją pracę?
  • W jaki sposób wykorzystane zostały wskazówki na karteczkach?
  • Czy wszyscy uczestnicy włączyli do pracy swoje informacje?
  • Jaka atmosfera panowała w czasie pracy grupy?
  • Czy wszystkie wypowiedzi zostały poważnie potraktowane?
  • Czy ktoś dominował w rozmowie?
  • Czy mogłoby być lepiej?
  • Jakie wnioski można wyciągnąć z tego ćwiczenia?

 

Wskazówki dla uczestników:

  • Giovanni słucha tylko muzyki country
  • Giovanni ma alergię na sierść kota
  • Giovanni jest łysy
  • Giovanni nie ma samochodu
  • Giovanni nie potrafi gotować
  • Jedyną biżuterią Giovanniego jest jego sygnet
  • Jego trenerem jest Egon Uparty
  • Egon Uparty jest chory na grypę i leży w łóżku
  • Lizy Długonogiej nie ma w mieście. Gra ona w swoim pierwszym filmie „Łowcy wirusów”
  • Harry Pittbull jest zupełnie nie winny
  • Giovanni jest bardzo zarozumiały
  • Ciocia Róża jest na safari w Afryce
  • Giovanni nigdy nie jada zupy
  • W pobliżu mieszkania Marvina nie ma drzew
  • Bello lubi bawić się pod łóżkiem Giovanniego
  • Nie ma tego w wodzie
  • Giovanni lubi zwierzęta
  • Jego pies Bello ma sześć miesięcy
  • Egon Uparty chodzi regularnie do opery
  • Harry Pittbull ma jedną pasję: piecze ciastka
  • Liza Długonoga kocha diamenty
  • Harry Pittbull chodzi często na ryby
  • Giovanni zapracował sobie na pakiet akcji

 

Akusz pomocniczy dla uczestników „Tajemnica Giovanniego”

CZEGO BRAKUJE?

  • Małego kotka
  • Biletu do teatru
  • Treski
  • Czerwonego kabrioletu
  • Przepisu na ciastka
  • Diamentowego kolczyka

KTO TO WZIĄŁ?

  • Bello, pies
  • EgonUparty, trenerGiovanniego
  • Liza Długonoga, jego przyjaciółka
  • Harry Pittbull, zacięty rywal
  • Ciocia Róża, jego ulubiona krewna

GDZIE TO JEST?

  • W parku miejskim
  • Pod łóżkiem
  • W pralce
  • Na drzewie
  • W jego szlafroku

SZEŚĆ MYŚLOWYCH KAPELUSZY

Metoda polega na tym, że mamy sześć kolorowych kapeluszy. Każdy kolor odpowiada jednemu typowi myślenia:

  • Kapelusz biały – opiera się na neutralnych faktach, liczbach, danych. Co wiemy? Jakie informacje musimy zdobyć?
  • Kapelusz czerwony – ukazuje emocje, uczucia, intuicję. Co odczuwamy w związku z tą sprawą?
  • Kapelusz czarny – cechuje go ostrożność, pesymizm, dostrzeganie trudności, wydaje negatywne opinie, ocenia prawdziwość.
  • Kapelusz żółty – kieruje się optymizmem, myśli pozytywnie, dostrzega korzyści, zalety, zyski.
  • Kapelusz zielony – bada możliwości, docieka, poddaje pomysły, innowacje, rozwiązania alternatywne.
  • Kapelusz niebieski – kontroluje i steruje procesem myślenia, czuwa nad innymi kapeluszami, podsumowuje.

Metodę można stosować w różny sposób:

– używając jednego lub dwóch kapeluszy,

– wykorzystując wszystkie kapelusze w ustalonej z góry kolejności.

Uczniowie w grupach przygotowują argumenty dla swojego przedstawiciela, zgodnie z kolorem kapelusza przez nich wylosowanego. Po określonym czasie następuje dyskusja. Końcowy etap to podsumowanie dyskusji przez niebieski kapelusz, ewentualne refleksje uczestników na temat trudności związanych z przygotowaniem argumentów.

Przykład wykorzystania metody myślowych kapeluszy na lekcji historii:

Temat lekcji: Panowanie Kazimierza Wielkiego.

Problem: Czy Kazimierz Wielki zasłużył na swój przydomek?

Materiały dla uczniów:

Grupa biała: Waszym zadaniem będzie przedstawienie faktów związanych z panowaniem Kazimierza Wielkiego, bez ich oceniania. Zastanówcie się, jakich informacji brakuje wam, by obiektywnie ocenić władcę.

Grupa czerwona: Waszym zadaniem będzie przedstawienie postaci Kazimierza Wielkiego pod kątem emocji jakie w wasz wywołuje – co was zachwyca w królu, co was irytuje w jego postępowaniu. Zdajcie się wyłącznie na uczucia, nie musicie uzasadniać swoich wypowiedzi.

Grupa czarna: Waszym zadaniem będzie przedstawienie postaci Kazimierza Wielkiego pod kątem pesymistycznym – wyszukajcie najgorsze posunięcia króla; decyzje, które były niekorzystne; wady władcy. Musicie uzasadnić swoje sądy.

Grupa żółta:  Waszym zadaniem będzie przedstawienie postaci Kazimierza Wielkiego pod kątem optymistycznym – jakie posunięcia króla były korzystne, co dobrego przyniosły Polsce, wymieńcie jego zalety.

Grupa zielona: Waszym zadaniem będzie zaproponowanie własnych pomysłów – co zrobilibyście inaczej, niż Kazimierz Wielki, jakie problemy można by rozwiązać w inny sposób.

Grupa niebieska: Waszym zadaniem jest obserwowanie dyskusji, zapisanie wniosków, które wam się nasunęły oraz podsumowanie. Możecie w trakcie dyskusji wtrącać uwagi dotyczące poprawności myślenia przez inne grupy.

Opracowane przez: Aleksandrę Ochman.

DRZEWKO DECYZYJNE

Metoda kształtuje umiejętności podejmowania decyzji i dokonywania wyboru oraz uczy myślenia przyczynowo – skutkowego. Może być stosowania w różnych sytuacjach dydaktycznych.

Jak?

– sformułowanie problemu wymagającego podjęcia decyzji

– rozdanie kart pracy

– omówienie poszczególnych elementów karty pracy – pracę należy rozpocząć od dołu karty, tam bowiem, w korzeniach drzewa, należy wpisać problem, którym będziemy się zajmować, następnie zastanowić się nad jego rozwiązaniami, wybrać dwa-trzy najlepsze, które wpisujemy w gałęziach. Wreszcie przeprowadzić analizę skutków pozytywnych i negatywnych dla każdego
z zaproponowanych rozwiązań – najważniejszym elementem jest określenie celów oraz wartości wybranych rozwiązań, te umieszczamy w koronie drzewa – stanowią one kryterium oceny rozważanych możliwości.

– prezentacja efektów pracy

– prowadzący powinien pamiętać, że metoda ta wymaga odpowiedniego limitu czasowego.

 

ZAGADKA

Informacja dla poszczególnych członków grupy do pocięcia na paski.

W zestawie dla każdej grupy jest 30 poleceń, więc każda sobą będzie miała średnio po 3-4 karteczki. Każda informacja musi być wydrukowania na osobnym pasku papieru. Członkowie grupy po kolei losują paski z pojedynczymi informacjami na temat zadania, aż do wyczerpania karteczek.

—————————————————————————————————————————Podstawową miarą czasu w Atlantydzie jest dzień.

—————————————————————————————————————————Atlantydzki dzień jest podzielony na schliby i ponki.

—————————————————————————————————————————Długość Zinu wynosi 50 stóp.

—————————————————————————————————————————Wysokość Zinu wynosi 100 stóp.

—————————————————————————————————————————Szerokość Zinu wynosi 10 stóp.

—————————————————————————————————————————Obelisk zbudowany jest z kamiennych bloków.

—————————————————————————————————————————Każdy kamienny blok ma 1 stopę sześcienną.

—————————————————————————————————————————Dzień pierwszy w Atlantydzie nosi nazwę Aguaday.

—————————————————————————————————————————

Dzień drugi w Atlantydzie nosi nazwę Neptiminus.

—————————————————————————————————————————

Trzeci dzień w Atlantydzie nosi nazwę Szarkday.

————————————————————————————————————————— Dzień czwarty w Atlantydzie nosi nazwę Mermaidday.

————————————————————————————————————————— Dzień piąty w Atlantydzie nosi nazwę Daydoldrum.

————————————————————————————————————————— W atlantydzkim tygodniu jest 5 dni.

————————————————————————————————————————— Dzień pracy ma 9 schlibów.

————————————————————————————————————————— Każdy pracownik odpoczywa podczas dnia pracy w sumie 16 ponków.

————————————————————————————————————————— Jest 8 ponków w 1 schlibie.

W czasie budowy pracuje zawsze brygada złożona z 9 osób.

————————————————————————————————————————— W każdej brygadzie jedna osoba pełni obowiązki religijne i nie uczestniczy w bezpośredniej budowie obelisku (nie układa bloków).

————————————————————————————————————————— Nikt nie pracuje podczas Daydoldrumu.

————————————————————————————————————————— Czym jest cubitt?

————————————————————————————————————————— Cubitt to kostka, która ze wszystkich stron mierzy jeden megalityczny jadr.

————————————————————————————————————————— W jednym megalitycznym jardzie jest 3 ½ stóp.

————————————————————————————————————————— Czy praca odbywa się w niedzielę?

————————————————————————————————————————— Czym jest zin?

————————————————————————————————————————— Zin jest zbudowany z zielonych bloków.

————————————————————————————————————————— W każdej brygadzie są dwie kobiety.

—————————————————————————————————————————  Praca rozpoczyna się o świcie w Aquaday.

————————————————————————————————————————— Tylko jedna brygada pracuje podczas budowy Zinu.

————————————————————————————————————————— Jest osiem złotych szekli w jednym złotym saszelu.

—————————————————————————————————————————

 

Instrukcja dla indywidualnego uczestnika:

„W starożytnym mieście Atlantyda bryłowaty obelisk o prostokątnym kształcie, nazwany Zin, został wybudowany dla oddania czci bogini Tiny. Budowa całego obelisku trwała krócej niż dwa tygodnie. Twoim zadaniem jest dowiedzenie się, w który dzień tygodnia budowa obelisku została zakończona.

Niżej jest lista zawierająca informacje związane z zadaniem. Czas pracy 25 minut. Powodzenia.

Podstawową miarą czasu w Atlantydzie jest dzień.

Atlantydzki dzień jet podzielony na schliby i ponki.

Długość Zinu wynosi 50 stóp.

Wysokość Zinu wynosi 100 stóp.

Szerokość Zinu wynosi 10 stóp.

Obelisk zbudowany jest z kamiennych bloków.

Każdy kamienny blok ma 1 stopę sześcienną.

Dzień pierwszy w Atlantydzie nosi nazwę Aguaday.

Dzień drugi w Atlantydzie nosi nazwę Neptiminus.

Dzień trzeci w Atlantydzie nosi nazwę Szarkday.

Dzień czwarty w Atlantydzie nosi nazwę Mermaidday.

Dzień piąty w Atlantydzie nosi nazwę Daydoldrum.

W atlantydzkim tygodniu jest pięć dni.

Dzień pracy ma 9 schlibów.

Każdy pracownik odpoczywa podczas dnia pracy w sumie 16 ponków.

Jest 8 ponków w 1 schibie.

W czasie budowy pracuje zawsze brygada złożona z  9 osób.

300 zielonych bloków układają 2 osoby w czasie jednego szliba.

W każdej brygadzie jedna osoba pełni obowiązki religijne i nie uczestniczy w bezpośredniej budowie obelisku (nie układa bloków).

Nikt nie pracuje podczas Daydoldrum.

Czym jest cubitt?

Cubitt to kistka, która ze wszystkich stron mierzy jeden megalityczny jadr.

W megalitycznym jardzie jest 3 ½ stóp.

Czy praca odbywa się w niedzielę?

Czym jest zin?

W jaki sposób stoi zin?

Zin jest zbudowany z zielonych bloków.

W każdej brygadzie są dwie kobiety.

Praca rozpoczyna się o świcie Aquaday.

Tylko jedna brygada pracuje podczas budowy Zinu.

Jest osiem złotych szekli w jednym złotym saszelu.

 

Informacja dla prowadzącego:

Rozwiązanie zagadki z uzasadnieniem.

Odpowiedź brzmi : Neptiminus.

Uzasadnienie:

  • Wymiary Zina wskazuj, że zawiera on 50 000 stóp kwadratowych kamiennych bloków.
  • Każdy blok mierzy jedną stopę kwadratową, dlatego do zbudowania Zina jest potrzebnych 50 000 kamiennych bloków.
  • Każdy pracownik pracuje 7 szlibów podczas jednego dnia (2 szliby przeznaczone są na odpoczynek)
  • Każdy pracownik kładzie 150 blokow podczas jednego szliba, dlatego podczas jednego dnia kładzie ich 1050.
  • Jest 8 pracowników każdego dnia, dlatego podczas jednego dnia zostaje położonych 8400 bloków.
  • 50 000 (liczba porządkowa) blok jest więc położony szóstego dnia pracy.
  • Jeżeli nie pracuje się podczas Daydoldrum, szóstym dniem pracy jest Neptiminus.

Instrukcja dla obserwatorów (jeden/dwóch obserwatorów na zepół)

Pytanie dla obserwatorów:

  • Jakie działania, zachowania członków zespołu ułatwiały grupie wykonanie zadania?
  • Jakie działania, zachowania członków zespołu utrudniały grupie osiągnięcie celu?
  • Które z działań najbardziej przyczyniły się do rozwiązania zagadki?

Przykłady ćwiczeń integracyjnych

 

POZNAJMY SIĘ

            Uczniowie siedzą w kręgu i kolejno przedstawiają się określając/podając cechy swojego charakteru – uczestnicy podają jedną (lub więcej) cechę zaczynającą się na literę swojego imienia np. Jestem Agnieszka i jestem ambitna; Jestem Karol i jestem koleżeński, Jestem Olaf i jestem otwarty; Jestem Marcin i jestem miły, itp.

 

PORTRET

            Każdy z uczestników na przygotowanej wcześniej kartce rysuje swój portret. Następnie uczniowie podchodzą do siebie i wymieniają się swoimi portretami podając przy tym kilka informacji o sobie np. Jestem Lena nie lubię kłamstwa, lubię ludzi z poczuciem humoru. Osoba, która otrzymała portret Leny podchodzi do następnej, wymieniając się portretem i informacją. Po upływie kilku minut uczniowie siadają w kręgu. Po kolei prezentują portret, który dostali jako ostatni i opowiadają o osobie z portretu (co lubi, czego nie lubi). Osoba z portretu,  która w danym momencie jest prezentowana wstaje i mówi czy przekazane informacje są prawdziwe.

GDYBYM MIAŁ/MIAŁA BYĆ ZWIERZĄTKIEM…

            Uczestnicy siedzą w kręgu. Prowadzący prosi aby każdy przez chwilę zastanowił się jakim chciałby być zwierzątkiem. Następnie uczniowie przedstawiają się podając swoje imię oraz zwierzątko które najbardziej ich określa np. Jestem Zuza, gdybym miała być zwierzątkiem to byłabym mrówką ponieważ jestem pracowita jak mrówka.

 

RUNDKA

 Uczestnicy (zaczynając od ochotnika) losują jedno z niedokończonych zdań.

Jestem…

Pierwszy dzień w nowej szkole był…

Lubię siebie za…

Moi koledzy są…

Podoba mi się w sobie…

Wybrałem ten zawód ponieważ…

Mój ulubiony przedmiot to…

Szkoła jest…

W ludziach lubię…

Życzyłbym sobie aby…

W czasie wolnym…

Moim marzeniem jest…

W nowej szkole podoba mi się…

Ten rok szkolny będzie dla mnie…

Moja nowa klasa jest…

Gdybym był prezydentem to…

W przyszłości chciałbym…

Najczęściej chwalą mnie za..

Z natury jestem…

Jedną z moich najlepszych cech jest…

Od nowych nauczycieli oczekuję…

Dwie rzeczy, które podobają mi się w samym sobie to…

U innych ludzi lubię…

Lubię wiedzieć…

Gdybym wygrał w lotto to…

Dzisiaj czuję się…

Gdybym był nauczycielem to…

Jestem najbardziej dumny z …

Uśmiecham/śmieję się gdy…

Najbardziej motywuje mnie…

Największą satysfakcją w szkole jest..

Zdarza mi się…

Gdybym był prezesem firmy to..

Moje mocne strony to..

Za nic na świecie nie zrezygnuję z ….

Zwracam uwagę na…

HERB

Każdy z uczniów dostaje kartkę papieru podzieloną na cztery części. Na polecenie nauczyciela uczniowie w każdej z części po kolei zapisują pytania oraz swoje odpowiedzi.

  1. W ludziach cenię/lubię…?
  2. U innych przeszkadza mi…?
  3. Co mnie relaksuje…?
  4. Co mnie stresuje…?

Po udzieleniu odpowiedzi zadaniem uczniów jest znalezienie osób, z którymi łączy ich najwięcej cech wspólnych.

GORĄCE KRZESŁO

Nauczyciel po kolei zaprasza każdego ucznia, aby usiadł na krześle przodemdo klasy. (krzesło należy umieścić na środku sali). Uczniowie zwracając się do osoby siedzącej na krześle po kolei kończą jedno z dwóch zdań: Podoba mi się w Tobie…/Lubię Cię za… (Zdania zapisane są na tablicy).

REKLAMA SIEBIE JAKO NAJLEPSZEGO KOLEGI

            Zadaniem uczniów jest przedstawienie/zareklamowanie siebie jako najlepszego kolegi/najlepszej koleżanki. Uczniowie mają na przygotowanie się kila minut. Następnie każdy stojąc przed klasą prezentuje siebie z jak najlepszej strony.

 

ZGADNIJ KIM JESTEM

            Uczniowie dostają kartki papieru na których anonimowo opisują siebie – swój wygląd, cechy charakteru oraz informacje którymi chcą się podzielić z innymi. Kolejno wrzucają swoje „listy” do wcześniej przygotowanego pudełka lub szklanej kuli. Następnie każdy losuje anonimowy list, który głośno odczytuje i próbuje zgadnąć kto jest jego autorem/o kim on jest.

WSZYSCY KTÓRZY TAK JAK JA…

Ustawienie krzeseł w kręgu (o jedno mniej niż uczestników)  jedna osobastoi w jego środku reszta siedzi na krzesłach. Osoba stojąca mówi np. „wszyscy którzy tak jak ja lubią ludzi punktualnych zamienią się miejscami”. Na hasło ci, którychdotyczy to stwierdzenie zamieniają się miejscami, a ta osoba, którazostała na środku podaje następne hasło rozpoczynające się od „wszyscy którzy tak jak ja…”

PO KŁĘBKU

Osoba, która zabiera głos otrzymuje kłębek włóczki i ma odpowiedzieć napytanie „Jakie  zdarzenie było dla mnie najważniejsze w ubiegłymtygodniu” (dobór pytania należy do prowadzącego). Po skończonej wypowiedzi zatrzymuje koniec nitki i rzucakłębek innej osobie, która ma po niej zabrać głos. Kłębek wędruje dokolejnych wypowiadających się osób. Każdy kto mówił podtrzymuje rękąnitkę. Po wypowiedzeniu się wszystkich następuje zwijanie nitki.Poszczególne osoby przypominają sobie co ważnego powiedziała osoba,która rzuciła do nich kłębek.

POROZUMIENIE BEZ SŁÓW

Zadaniem uczestników jest jak najszybsze ustawienie się w kolejności podanej przez prowadzącego (np. według alfabetu, daty urodzenia). Podczas tego ćwiczenia uczestnikom nie wolno używać słów – muszą poradzić sobie za pomocą komunikacji niewerbalnej.

KAPSUŁA CZASU – Co zamierzam osiągnąć w nowej szkole.

Prowadzący każdemu uczestnikowi rozdaje karteczkę na której uczniowie najpierw podpisują się, a następnie piszą to co chcieliby osiągnąć będąc w klasie pierwszej (jaki mają cel, czego sobie życzą). Następnie prowadzący zbiera wszystkie karteczki do koperty, którą od razu zakleja
i przekazuje wychowawcy. Koperta otworzona zostanie dopiero na zakończeniu roku szkolnego
w dniu wręczania świadectw – wychowawca każdemu uczniowi z osobna oddaje karteczkę i omawia czy udało mu się zrealizować to co chciał osiągnąć.

Żródła:

 – strony www w Internecie;

– materiały ze studiów podyplomowych od pani mgr Joanny Fryt (studia podyplomowe Instytut Psychologii UJ – Techniki pracy z grupą młodzieżową);

– materiały dla uczestników szkolenia Postawy uczniowskie. Jak je kształtować? Zadanie 4. Realizacja Rocznego Planu Wspomagania w ZSP nr 2w Brzesku im. Bohaterów Westerplatte. Zasadnicza Szkoła Zawodowa – przygotowane przez panią Ismenę Ładecką.